Pył w hali kosztuje więcej, niż widać na fakturze za filtry

Filtry do odciągów i central wentylacyjnych trafiają zwykle do najtańszej pozycji w zaopatrzeniu. Tymczasem zapchany filtr podnosi pobór prądu przez wentylator, obniża wydajność odciągu na stanowisku i kończy się przestojem, którego nikt nie zaplanował. Poniżej: gdzie naprawdę powstaje ten koszt i co warto policzyć przed kolejnym zamówieniem.

W większości zakładów filtry do odciągów i central wentylacyjnych kupuje dział zaopatrzenia, kierując się jednym parametrem: ceną sztuki. Pozycja jest niewielka na tle innych zakupów, więc nikt jej nie analizuje. Prawdziwy koszt filtracji pojawia się w innych miejscach budżetu i dlatego zwykle nikt go nie łączy z filtrami.

Opór przepływu rośnie każdego dnia

Filtr działa dzięki temu, że zatrzymuje cząstki. Każda zatrzymana cząstka zwiększa opór przepływu, a wentylator musi pokonać ten opór wyższym poborem mocy. Przez cały okres pracy filtra zakład płaci więc rosnący rachunek za prąd, którego nie widać na żadnej fakturze podpisanej „filtry”.

Drugi skutek jest bardziej dotkliwy. Kiedy opór przekroczy pewien poziom, odciąg przestaje wyciągać tyle powietrza, ile założył projektant. Na stanowisku spawalniczym oznacza to dym, który zostaje w strefie oddychania pracownika. Przy szlifierce – pył, który osiada na maszynach i produktach. Wydajność instalacji spada stopniowo, więc załoga przyzwyczaja się do gorszych warunków, zamiast zgłaszać usterkę.

Rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych nakłada na pracodawcę obowiązek utrzymania stężenia pyłów poniżej wartości granicznych oraz wykonywania pomiarów. Instalacja, która pracuje na przekroczonym oporze filtra, potrafi ten pomiar oblać, mimo że projekt był poprawny.

Kiedy worek, kiedy patron

Dobór wkładu do odpylacza zaczyna się od charakteru pyłu i wilgotności powietrza. Jak działają worki filtracyjne najlepiej widać przy dużych ilościach pyłu suchego: worek daje sporą powierzchnię filtracyjną, dobrze znosi regenerację sprężonym powietrzem i pozwala pracować przy wyższych stężeniach na wlocie.

Filtry patronowe sprawdzają się tam, gdzie liczy się miejsce i szybka wymiana, przy pyle drobnym i lekkim. Mają większą powierzchnię filtracyjną w mniejszej obudowie, gorzej natomiast reagują na pył wilgotny i kleisty, który zapycha plisy.

Trzecia sytuacja to instalacje z pyłem tlącym się lub wybuchowym, jak pył drzewny, aluminiowy czy z obróbki lakierów proszkowych. Tam dobór wkładu jest częścią oceny zagrożenia wybuchem i decyzja zapada razem z projektantem instalacji.

Lakiernia rządzi się własnymi prawami

W kabinie lakierniczej filtr pracuje jednocześnie na trzy strony. Zatrzymuje mgłę lakierniczą, żeby nie osiadała w kanałach i na wentylatorze. Utrzymuje równomierny przepływ powietrza w kabinie, od którego zależy jakość powłoki. Chroni otoczenie przed emisją cząstek lakieru.

Zużyty wkład psuje wszystkie trzy funkcje naraz: pojawiają się zacieki i pył na powierzchni, rośnie liczba poprawek, a czyszczenie kanałów staje się osobnym przestojem. Filtry do lakierni dobiera się więc pod technologię nakładania i rodzaj lakieru, a cykl wymiany planuje razem z harmonogramem produkcji, nie po fakcie.

Klasa filtra zamiast nazwy handlowej

Filtry do wentylacji ogólnej klasyfikuje norma PN-EN ISO 16890, która opisuje skuteczność wobec frakcji pyłu PM1, PM2,5 i PM10. Europejskie stowarzyszenie branżowe Eurovent wydało do niej rekomendację doboru klas, dostępną również po polsku. Dzięki temu można porównać oferty dwóch dostawców na podstawie tego samego parametru zamiast nazw handlowych.

Filters International, polski producent filtrów powietrza z zakładem w Dąbrowie Górniczej, dostarcza filtry do instalacji wentylacyjnych i odpylających w zakładach przemysłowych. W ofercie takich dostawców znajdziesz zarówno wkłady do odpylaczy, jak i filtry powietrza do instalacji przemysłowych pracujących w centralach i układach nawiewnych, gdzie od klasy filtra zależy czystość powietrza doprowadzanego do hali.

Filtracja bywa też punktem wyjścia do szerszych projektów środowiskowych w zakładzie – dobrze pokazuje to case study Lean & Green, w którym redukcja zużycia energii i odpadów zaczęła się od uporządkowania gospodarki filtrami.

Co policzyć przed kolejnym zamówieniem

Zanim wybierzesz najtańszy wkład, zbierz pięć liczb. Pierwsza: różnica ciśnienia na filtrze, mierzona na bieżąco, bo to ona mówi, kiedy wymiana ma sens. Druga: realny czas pracy wkładu w Twoich warunkach, mierzony na instalacji zamiast przepisywany z katalogu. Trzecia: zużycie sprężonego powietrza na regenerację, jeśli odpylacz pracuje w cyklu impulsowym. Czwarta: koszt godziny przestoju linii, która stoi podczas wymiany. Piąta: wynik ostatniego pomiaru zapylenia na stanowiskach.

Zestawienie tych pięciu pozycji zwykle zmienia decyzję zakupową. Wkład droższy o kilkadziesiąt złotych, który pracuje o połowę dłużej przy niższym oporze, wychodzi taniej już w pierwszym kwartale. A pomiar na stanowisku przestaje być loterią przed kontrolą.

ŹRÓDŁA

• Eurovent 4/23 (2022), „Dobór klas filtrów powietrza do wentylacji ogólnej sklasyfikowanych według PN-EN ISO 16890″, wydanie czwarte, wersja polska: https://www.eurovent.eu/wp-content/uploads/eurovent-rec-4-23-selection-of-en-iso-16890-rated-air-filter-classes-fourth-edition-2022-pl-web-2.pdf

• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2018 poz. 1286): https://www.prawo.pl/akty/dz-u-2018-1286,18733965.html

admin

Krystian Możejko – redaktor serwisu jsstal.pl, specjalizującego się w tematyce budowlano-remontowej. Od lat interesuje się nowoczesnymi technologiami, materiałami i praktycznymi rozwiązaniami ułatwiającymi prace remontowe. Na łamach portalu dzieli się wiedzą, poradami i inspiracjami, pomagając czytelnikom w sprawnym planowaniu i realizacji remontów. Stawia na rzetelność informacji i praktyczne podejście, dzięki czemu artykuły trafiają zarówno do majsterkowiczów, jak i osób korzystających z usług profesjonalnych ekip.